Odszkodowania komunikacyjne \u2013 poszkodowani, warsztaty samochodowe nie maj\u0105 obowi\u0105zku wykazania koszt\u00f3w zakupu cz\u0119\u015bci zamiennych u\u017cytych do naprawy pojazdu"},"content":{"rendered":"
W sprawach dotycz\u0105cych likwidacji maj\u0105tkowych szk\u00f3d komunikacyjnych zwi\u0105zanych z napraw\u0105 uszkodzonego pojazdu, ubezpieczyciele wci\u0105\u017c stosuj\u0105 niedozwolon\u0105 praktyk\u0119 uzale\u017cniania wyp\u0142aty pe\u0142nego odszkodowania od przedstawienia faktur dokumentuj\u0105cych zakup cz\u0119\u015bci zamiennych wykorzystanych do naprawy auta. Praktyka ta wynika w g\u0142\u00f3wnej mierze ze stanowiska towarzystw ubezpieczeniowych, \u017ce dzia\u0142ania zar\u00f3wno warsztat\u00f3w naprawczych, jak i poszkodowanych zlecaj\u0105cych napraw\u0119 z za\u0142o\u017cenia zmierzaj\u0105 do uzyskania jak najwy\u017cszego odszkodowania<\/strong>.<\/p>\n <\/p>\n Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11.09.2015 r. o dzia\u0142alno\u015bci ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1170, z p\u00f3\u017an. zm.) „po otrzymaniu zawiadomienia o wyst\u0105pieniu zdarzenia losowego obj\u0119tego ochron\u0105 ubezpieczeniow\u0105, w terminie 7 dni od dnia otrzymania tego zawiadomienia, zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 informuje o tym ubezpieczaj\u0105cego lub ubezpieczonego, je\u017celi nie s\u0105 oni osobami wyst\u0119puj\u0105cymi z tym zawiadomieniem, oraz podejmuje post\u0119powanie dotycz\u0105ce ustalenia stanu faktycznego zdarzenia losowego, zasadno\u015bci zg\u0142oszonych roszcze\u0144 i wysoko\u015bci \u015bwiadczenia, a tak\u017ce informuje osob\u0119 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 z roszczeniem, na pi\u015bmie lub w inny spos\u00f3b, na kt\u00f3ry osoba ta wyrazi\u0142a zgod\u0119, jakie dokumenty s\u0105 potrzebne do ustalenia odpowiedzialno\u015bci zak\u0142adu ubezpiecze\u0144 lub wysoko\u015bci \u015bwiadczenia, je\u017celi jest to niezb\u0119dne do dalszego prowadzenia post\u0119powania”. Nale\u017cy wyra\u017anie podkre\u015bli\u0107, \u017ce w przepisie jest mowa o dokumentach „niezb\u0119dnych”, a nie w jakikolwiek spos\u00f3b dowolnych. Dodatkowo istotne jest, aby by\u0142y to dokumenty wskazane w tre\u015bci umowy ubezpieczenia, np. w OWU.<\/p>\n Tak, wi\u0119c zakres \u017c\u0105danych przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 dokument\u00f3w nie jest nieograniczony. Ubezpieczyciel, domagaj\u0105c si\u0119 jakiegokolwiek dokumentu, powinien m\u00f3c wykaza\u0107, i\u017c jego \u017c\u0105danie jest niezb\u0119dne do dalszego prowadzenia post\u0119powania. Wskazuje si\u0119, \u017ce skoro na zak\u0142adzie ubezpiecze\u0144 ci\u0105\u017cy obowi\u0105zek przeprowadzenia post\u0119powania likwidacyjnego, a roszcz\u0105cy ma ograniczone obowi\u0105zki dowodowe, ubezpieczyciel nie powinien \u017c\u0105da\u0107 dokument\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017ce pozyska\u0107 samodzielnie (np. notatki policji). Za niedopuszczalne nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c uzna\u0107 \u017c\u0105danie dokument\u00f3w, kt\u00f3rych uzyskanie wi\u0105za\u0142oby si\u0119 z nadmiernymi trudno\u015bciami dla zg\u0142aszaj\u0105cego roszczenie.<\/p>\n Ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych<\/strong> \u017b\u0105danie przez zak\u0142ady ubezpiecze\u0144 przedstawienia faktur zakupu cz\u0119\u015bci zamiennych u\u017cytych do naprawy pojazdu jest jednak w\u0105tpliwe. Przede wszystkim faktury \u017ar\u00f3d\u0142owe nie potwierdzaj\u0105 powstania szkody, nie przes\u0105dzaj\u0105 tak\u017ce o wykonaniu umowy zlecenia naprawy pojazdu. Stanowi\u0105 one jedynie o zawarciu umowy sprzeda\u017cy cz\u0119\u015bci zamiennych warsztatowi (np. przez hurtowni\u0119 lub sklep motoryzacyjny). Ich niedostarczenie nie ma wp\u0142ywu na ustalenie istnienia lub zakresu odpowiedzialno\u015bci cywilnej, ani te\u017c na zwi\u0119kszenie rozmiar\u00f3w szkody. Wysoko\u015b\u0107 odszkodowania<\/strong> powinna by\u0107 ustalona wg regu\u0142 okre\u015blonych w art. 363 KC, natomiast zgodnie z zasad\u0105 pe\u0142nej kompensacji szkody okre\u015blona w art. 361 \u00a7 2 KC poszkodowany mo\u017ce domaga\u0107 si\u0119 od podmiotu odpowiedzialnego, odszkodowania<\/strong> obejmuj\u0105cego m. in. poniesione koszty prac naprawczych.<\/p>\n Warto r\u00f3wnie\u017c doda\u0107, \u017ce warsztaty naprawcze nie maj\u0105 obowi\u0105zku okazywania faktur \u017ar\u00f3d\u0142owych w\u0142a\u015bcicielowi pojazdu, kt\u00f3ry zleci\u0142 dokonanie naprawy. Obowi\u0105zek taki nie wynika ani z umowy, kt\u00f3rej przedmiotem jest naprawa uszkodzonego pojazdu (chyba, \u017ce strony um\u00f3wi\u0105 si\u0119 inaczej), ani te\u017c z przepis\u00f3w kodeksu cywilnego.<\/p>\n Ubezpieczenia Autocasco<\/strong> Orzecznictwo s\u0105dowe<\/strong> Odnosz\u0105c si\u0119 do ubezpieczenia AC w wyroku S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 25.44.2002 r., I CKN 1466\/99 (OSN Nr 5\/2003, poz. 64, MoP Nr 1\/2003, s. 32) trafnie stwierdzono, \u017ce je\u017celi z tre\u015bci umowy ubezpieczenia autocasco nie wynika, wi\u0119c nic innego, ubezpieczony, nabywaj\u0105cy autoryzowane cz\u0119\u015bci samochodowe potrzebne do naprawy uszkodzonego w wypadku pojazdu, nie ma obowi\u0105zku poszukiwa\u0107 sprzedawcy oferuj\u0105cego je najtaniej. Tak\u017ce, wi\u0119c w zakresie ubezpieczenia autocasco ubezpieczaj\u0105cy ma w zasadzie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru sprzedawcy cz\u0119\u015bci zamiennych.<\/p>\n Podsumowanie<\/strong> Autor: W sprawach dotycz\u0105cych likwidacji maj\u0105tkowych szk\u00f3d komunikacyjnych zwi\u0105zanych z napraw\u0105 uszkodzonego pojazdu, ubezpieczyciele wci\u0105\u017c stosuj\u0105 niedozwolon\u0105 praktyk\u0119 uzale\u017cniania wyp\u0142aty pe\u0142nego odszkodowania od przedstawienia faktur dokumentuj\u0105cych zakup cz\u0119\u015bci zamiennych wykorzystanych do naprawy auta. Praktyka ta wynika w g\u0142\u00f3wnej mierze ze stanowiska towarzystw ubezpieczeniowych, \u017ce dzia\u0142ania zar\u00f3wno warsztat\u00f3w naprawczych, jak i poszkodowanych zlecaj\u0105cych napraw\u0119 z za\u0142o\u017cenia zmierzaj\u0105 … <\/p>\n
\nZgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowi\u0105zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 2060, z p\u00f3\u017an. zm.), osoba obj\u0119ta ubezpieczeniem obowi\u0105zkowym, uczestnicz\u0105ca w zdarzeniu nim obj\u0119tym, jest obowi\u0105zana m.in. do niezw\u0142ocznego powiadomienia o zdarzeniu zak\u0142adu ubezpiecze\u0144, udzielaj\u0105c mu niezb\u0119dnych wyja\u015bnie\u0144 i przekazuj\u0105c posiadane informacje. Przepis wyra\u017anie, wi\u0119c wskazuje, \u017ce omawiany obowi\u0105zek dotyczy jedynie tych informacji, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 w posiadaniu danej osoby. Mo\u017cliwo\u015b\u0107 zastosowania sankcji polegaj\u0105cej na ograniczeniu odszkodowania<\/strong> wyp\u0142acanego poszkodowanemu uzale\u017cniona jest – stosownie do art. 17 ustawy – od udowodnienia przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 nast\u0119puj\u0105cych fakt\u00f3w: 1) roszcz\u0105cy nie przekaza\u0142 informacji, kt\u00f3ra by\u0142a w jego posiadaniu; 2) uczyni\u0142 to z winy umy\u015blnej lub ra\u017c\u0105cego niedbalstwa; 3) mia\u0142o to wp\u0142yw na ustalenie istnienia lub zakresu odpowiedzialno\u015bci cywilnej, b\u0105d\u017a te\u017c na zwi\u0119kszenie rozmiar\u00f3w szkody. Wskazane warunki mo\u017cna odnie\u015b\u0107 do problematyki \u017c\u0105dania faktur \u017ar\u00f3d\u0142owych.<\/p>\n
\nZ kolei w odniesieniu do ubezpieczenia dobrowolnego, jakim jest autocasco, obowi\u0105zki ubezpieczonego wynikaj\u0105 z umowy oraz og\u00f3lnych warunk\u00f3w ubezpieczenia. Najcz\u0119\u015bciej poszkodowany przedstawia ubezpieczycielowi kosztorys naprawy jeszcze przed jej rozpocz\u0119ciem. Jednak czasami OWU reguluj\u0105 przypadki, w kt\u00f3rych ubezpieczyciel ma prawo \u017c\u0105da\u0107 rachunk\u00f3w dokumentuj\u0105cych nabycie cz\u0119\u015bci oryginalnych w autoryzowanym serwisie w\u0142a\u015bciwego dla marki pojazdu.
\nProblem stanowi\u0107 mo\u017ce jednak fakt, i\u017c serwisy nie s\u0105 stron\u0105 umowy AC, za\u015b postanowienia OWU w tym zakresie b\u0105d\u017a nie reguluj\u0105 b\u0105d\u017a wskazuj\u0105 na konkretn\u0105 podstaw\u0119 \u017c\u0105dania przez ubezpieczyciela od poszkodowanego dokument\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych. Dzia\u0142anie zak\u0142ad\u00f3w ubezpiecze\u0144 w takich przypadkach mo\u017ce by\u0107 potraktowane, jako realizacj\u0119 zobowi\u0105zania w spos\u00f3b sprzeczny z jego celem spo\u0142eczno-gospodarczym oraz zasadami wsp\u00f3\u0142\u017cycia spo\u0142ecznego. Z kolei serwisy dokonuj\u0105ce naprawy pojazd\u00f3w w przypadku kierowania do nich \u017c\u0105dania ujawnienia faktur zakupu cz\u0119\u015bci mechanicznych u\u017cytych do naprawy, zas\u0142aniaj\u0105 si\u0119 tajemnic\u0105 handlow\u0105, tak\u0105 jak np. wysoko\u015b\u0107 mar\u017cy nak\u0142adanej przez przedsi\u0119biorc\u0119 na cen\u0119 oferowanej us\u0142ugi.<\/p>\n
\nW przypadku obowi\u0105zkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazd\u00f3w mechanicznych warto\u015b\u0107 wszelkich czynno\u015bci, kt\u00f3rych podj\u0119cie jest niezb\u0119dne w procesie dokonywania naprawy winna odzwierciedla\u0107 ceny faktycznie obserwowane na rynku lokalnym, gdy\u017c dopiero w\u00f3wczas odszkodowanie<\/strong> b\u0119dzie r\u00f3wne poniesionej szkodzie. W wyroku z dnia 13.06.2003 r., III CZP 32\/03 S\u0105d Najwy\u017cszy wyja\u015bni\u0142, \u017ce je\u015bli ubezpieczyciel nie kwestionuje uprawnienia do wyboru przez poszkodowanego warsztatu maj\u0105cego dokona\u0107 naprawy warsztatu, miarodajne powinny by\u0107 ceny stosowane przez ten warsztat. Orzeczenie S\u0105du Najwy\u017cszego jasno, zatem stwierdza, i\u017c nie mo\u017cna w tym kontek\u015bcie m\u00f3wi\u0107 o cenach u\u015brednionych, lecz stosowanych w indywidualnej naprawie dokonywanej w wybranym przez poszkodowanego zak\u0142adzie naprawczym. Tymczasem ceny zawarte w systemach takich jak Eurotax, czy Audatex, b\u0119d\u0105cych podstaw\u0105 wylicze\u0144 dokonywanych przez ubezpieczycieli – w tym korekt faktur stwierdzaj\u0105cych koszt naprawy – s\u0105 w\u0142a\u015bnie cenami u\u015brednionymi. Powo\u0142ana uchwa\u0142a stwierdza tak\u017ce, i\u017c w przypadku zaakceptowania przez ubezpieczyciela zasadno\u015bci i sposobu dokonania naprawy, ubezpieczyciel nie powinien kwestionowa\u0107 wysoko\u015bci tych koszt\u00f3w. Jest to tak\u017ce r\u00f3wnoznaczne z przyznaniem poszkodowanemu prawa do swobodnego wyboru zak\u0142adu naprawczego, z kt\u00f3rego us\u0142ug chce skorzysta\u0107.<\/p>\n
\nZgodnie z og\u00f3lna zasad\u0105 dowodzenia okre\u015blon\u0105 w art. 6 KC to na zak\u0142adzie ubezpiecze\u0144 spoczywa ci\u0119\u017car udowodnienia fakt\u00f3w, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na wy\u0142\u0105czenie lub ograniczenie jego odpowiedzialno\u015bci, jak te\u017c fakt naruszenia przez roszcz\u0105cego obowi\u0105zk\u00f3w uzasadniaj\u0105cych odmow\u0119 zap\u0142aty odszkodowania<\/strong> lub jego zmniejszenie.
\n\u017b\u0105danie faktur \u017ar\u00f3d\u0142owych stwierdzaj\u0105cych rodzaj i \u017ar\u00f3d\u0142o pochodzenia cz\u0119\u015bci jest natomiast pozbawionym podstaw prawnych ingerowaniem w obszar dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej przedsi\u0119biorcy i zwi\u0105zanej z t\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 tajemnicy handlowej, takiej jak np. wysoko\u015b\u0107 mar\u017cy nak\u0142adanej przez przedsi\u0119biorc\u0119 na cen\u0119 oferowanej us\u0142ugi w celu wypracowania zysku. Serwis dokonuj\u0105cy naprawy nie ma tak\u017ce obowi\u0105zku okazywa\u0107 tych faktur r\u00f3wnie\u017c i w\u0142a\u015bcicielowi pojazdu, dlatego te\u017c dziwi stawiane niejednokrotnie przez zak\u0142ad ubezpiecze\u0144 \u017c\u0105danie dostarczenia przez niego tych dokument\u00f3w. Nadto, zasadno\u015b\u0107 tych \u017c\u0105da\u0144 jest chybiona tak\u017ce ze wzgl\u0119du na przydatno\u015b\u0107 zawartych w fakturze informacji, co do \u017ar\u00f3d\u0142a i rodzaju nabytych przez warsztat cz\u0119\u015bci, bowiem okazanie faktury \u017ar\u00f3d\u0142owej za zakup cz\u0119\u015bci nie jest r\u00f3wnoznaczne z wykorzystaniem przez warsztat takich w\u0142a\u015bnie cz\u0119\u015bci przy naprawie pojazdu.<\/p>\n
\nRafa\u0142 Kozakiewicz \u2013 radca prawny
\n\u201eJurysta\u201d Kancelaria Prawna
\nul. G\u00f3rczewska 200A lok.219, 01-460 Warszawa,
\nkancelaria@prawnik-kozakiewicz.pl<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"